))) Item number 12600, dated 95/05/25 18:58:22 -- ALL
Date:         Thu, 25 May 1995 18:58:22 +0000
Reply-To:     Seán  Mac Suibhne (SMACSUIBHNE@DIT.IE)
Sender:       Gaelic Language Bulletin Board (GAELIC-L@IRLEARN.UCD.IE)
From:         Seán  Mac Suibhne (SMACSUIBHNE@DIT.IE)
Subject:      ALT: CUMARSÁID:  Niall Ó  Donaill, an foclóirí   mor, ar lár

Má  tá  tú  ag baint taitneamh as na h-ailt ó  Cumarsáid,  molaim
duit carta poist a sheoladh chuig

        Íte  Ní  Chionnaith
        Leachtóir  Iriseoireachta
        Institiúid  Teicneolaíochta  BAC
        DIT
        Sráid  Ainséir
        Baile Atha Cliatha 8
        Eire

Thug sí  cabhair dom na h-ailt seo a fháil  ar diosca agus táim
anna bhuíoch  di.

Seán  Mac Suibhne
SMacSuibhne@dit.ie


                    -------------------
                    | Cumarsáid  1995 |
                    -------------------

         NIALL ó  DOMHNAILL, an foclóirí   mór,  ar lár

                 Le  GEAROID Ó  DOCHARTAIGH

Fuair   an foclóirí     cáiliúil   Niall ó  Dónaill   bás  i
gCluain Tarbh,  i  mBaile    Atha  Cliath,  Dé  hAoine,   10
Feabhra.  Baineann  pobal na  Gaeilge,      lucht  léinn  na
Gaeilge    agus  foghlaimeoirí          Gaeilge   leas  as a
mhórshaothar,   an Foclóir  Gaeilge-Béarla,  go rialta.


 Foilsíodh  an foclóir  i 1977 agus níl  ach adhmholadh ag
gach duine   don fhoclóir.  Bíonn  sinne a bhíonn  i mbun na
scríbhneoireachta   ag brath  ar. Duine ar bith a bhaineann
feidhm  as an teanga   seo againne is riachtanas  an leabhar
seo dó/di.


 Rugadh Niall i mBarr an Ailt, i Loch an Iúir,  Dún  na
nGall, 87  mbliana    ó   shin.  Ba mar Niall "Tharlaigh"  a
d'aithin muintir na  háite     é.   Bhí  sé  ag  freastal ar
Choláiste   Adhamhnáin  i Leitir Ceanainn ó  1921   go  1925
agus ar Choláiste  na hOllscoile, Baile Atha Cliath  ó  1925
go  1928.


 Chaith sé  bliain ag teagasc i meánscoil,  dhá  bhliain ag
aistriú   leabhar don  Ghúm  agus trí  bliana ina chúntóir
ag  an    Athair   Mac       Cionnaith    ar   an fhoclóir
Béarla-Gaeilge.          Chuaigh  sé  ag  obair      leis an
státseirbhís     i 1934  agus ba  státseirbhíseach     é  go
dtí  go ndeachaigh sé  amach ar phinsean.




 Scríobh  sé  stair na Rosann, i nDún  na nGall, faoin
teideal  Na Glúnta    Rosannacha. I measc  na leabhar eile a
tháinig      uaidh bhí:  Bruighean Feille,    Beatha Sheáin
Mistéil,  Seanchas na Féinne  agus Forbairt na Gaeilge.

Cuireadh Forbairt  na Gaeilge  i gcló  i 1951  agus cuireadh
athchló  air i   1952.


 Nocht sé  an tuairim sa leabhar sin gurb é  an bac
intleachta  is   mó  atá   ar na cainteoirí  Gaeilge  a thig
go Baile Atha Cliath go mbíonn   a n-aigne i gcónaí    faoin
tuath, agus nach mbeadh tionchar ar bith acu  ar bheatha an
náisiúin   go dtí  go leagfadh siad a n-intinn ar an  tsaol
atá  timpeall orthu ina gcathair féin,  cathair  ar fhan sé
féin    inti go  lá     a bháis.     Bhronn    Coláiste   na
Tríonóide,     céim  onórach   dochtúireachta      air as a
shaothar.


 Shíothlaigh  a chéile,  Sarah, anuraidh. Fágann  sé  mic
agus iníon.


 Bhí  an-mheas ag an Athair Tomás  ó  Dochartaigh, a chaith
blianta   fada   mar  shagart  paróiste  i nGaeltacht  Thír
Chonaill ar Niall ó  Dónaill.

"Aireoidh mé  Niall uaim" a dúirt   sé  "gidh nach raibh mé
i lúb  cruinnithe  ina  chuideachta riamh. Bhí  an caidreamh
céanna    agam  leis agus atá   ag  iliomad  Eireannach agus
daoine nach iad".


 "Níonn  sinn comhbhrón  lena mhuintir, lena ghaolta agus
lena chairde.

 "Gabhann muid buíochas  le Dia as é  a bheith inár  measc
agus ar thug sé   dúinn  idir shaothar a phinn agus caoimhe
a mhéin",  arsa an Dochartach.

===========================================================