))) Item number 12586, dated 95/05/25 02:46:24 -- ALL
Date:         Thu, 25 May 1995 02:46:24 +0000
Reply-To:     Seán  Mac Suibhne (SMACSUIBHNE@DIT.IE)
Sender:       Gaelic Language Bulletin Board (GAELIC-L@IRLEARN.UCD.IE)
From:         Seán  Mac Suibhne (SMACSUIBHNE@DIT.IE)
Subject:      ALT: CUMARSÁID:  Gaeilge sna scoileanna faoi bhagairt - Conradh
              na G.

                    -------------------
                    | Cumarsáid  1995 |
                    -------------------

 Gaeilge sna scoileanna faoi bhagairt - Conradh na Gaeilge

                Le  Órla      Ní    Dhónaill


Ar chóir  go  mbeadh an Ghaeilge  mar ábhar      riachtanach
inár  scoileanna? Is ceist   í  seo atá  tagtha chun tosaigh
arís   le déanaí   de bharr an  chonspóid    idir Conradh na
Gaeilge agus  Cumann Múinteoirí   Éireann  faoi  mholtaí  an
Chumainn    chuig     an  bhFóram      um Shíocháin     agus
Athmhuintearas.


 Le    blianta     fada,   bhí     an        díospóireacht
faoi    mhúineadh     na    Gaeilge     dírithe    ar     na
meánscoileanna.    Is é  atá  tar éis   fearg  Chonradh  na
Gaeilge     a  spreagadh le déanaí    ná   moladh ó  Chumann
Múinteoirí      Éireann  go mbeadh   an Ghaeilge  mar ábhar
roghnach  i mbunscoil-eanna áirithe  agus nach mbeadh  cumas
sa  Ghaeilge  ag teastáil  a thuilleadh  chun  cáiliú    mar
mhúinteoir   bunscoile.


 Is é  atá  á  mholadh ag Cumann Múinteoirí   Éireann     go
díreach   ná   go     mbeadh   trí   roinn  difriúil      de
bhunscoileanna ann.

Sa chéad    roinn bheadh scoileanna  lán-Ghaelacha;  sa dara
ceann,  scoilean   na ina mbeadh  an  Ghaeilge  mar  ábhar
riachtanach     agus sa tríú,     scoileanna  ina mbeadh  an
Ghaeilge  mar  ábhar    roghnach. Teastaíonn     ón  gCumann
freisin  nach mbeadh cáilíocht    sa Ghaeilge riachtanach do
mhúinteoirí   bunscoile  mar atá  faoi láthair.


 Deireann Cumann Múinteoirí   Éireann  go bhfuil athruithe
i gcóras   mhúineadh  na Gaeilge  riachtanach i gcomhthéacs
na deilbhcháipéise   agus  i gcomhthéacs    ``an   teacht le
chéile  de na  córais  oideachais sa dá  chuid   den oileán
seo.''  Má  thagann   Éire  Aontaithe   mar   thoradh ar  an
deilbh-cháipéis   caithfear  daltaí   agus múinteoirí   nach
bhfuil  taithí    ar bith acu ar  bheith ag foghlaim  nó  ag
múineadh  Gaeilge a chur  san áireamh.  Ach dar le Seán  Mac
Mathúna,      Ard-Rúnaí    Chonradh   na  Gaeilge, ní  hiad
moltaí   Chumann Múinteoirí    Éireann   an tslí  is fearr
chun é  sin  a dhéanamh.  ``Is dul ar gcúl  an-mhór  iad na
moltaí  seo,'' arsa Mac  Mathúna.  ``Is curaclam comhtháite
atá  i mbunscoi leanna na tíre   seo  faoi láthair   agus is
cuid lárnach  de sin an Ghaeilge.

Déanann  na múinteoirí   tagairt d'ábhair  éagsúla    i rith
an  lae.    Conas a  d'fhéadfadh    múinteoir  gan  cumas sa
Ghaeilge    é  sin a dhéanamh?''   Deireann   Joe O'Toole,
Rúnaí     Chumann Múinteoirí    Éireann,   gur múinteoir  í
ón  Tuaisceart  is mó  atá  ag  lorg athrú  sa riail maidir
leis an  gcáilíocht       sa Ghaeilge.   ``Is  múinteoirí
náis-iúnta    iad Ken Maginnis  agus  Séamus    Mallon   mar
shampla,''   arsa  O'Toole.  ``Dá   dteastódh  uathu  post a
thógáil   mar  mhúinteo  irí    in aon chóras     oideachais
aontaithe sa todhchaí,     ní  bheadh   cead  acu   mar nach
bhfuil cáilíocht     Ghaeilge acu. Ní  dóigh  linn go bhfuil
sé   sin  ceart.''   Ní   chreideann  Conradh na  Gaeilge go
bhfuil gá  le haon athrú.

Molann    siad  cúrsa  a chur   ar fáil  chun  cabhrú     le
múinteoirí   ón  Tuaisceart      an  cháilíocht     a bhaint
amach.  ``I mo   thuairim,     is bealach  i bhfad   níos
éifeachtaí   é  sin chun `teacht  le chéile'   a thabhairt i
gcrích,''  arsa  Mac Mathúna.


 Tá  sé  éasca  a thuiscint cén  fáth  go bhfuil Conradh na
Gaeilge  chomh   buartha sin faoi na moltaí.   Má  ghlactar
leo,  beidh  siad ar na  hathruithe  is raidic-iúla  riamh i
bpolasaí  oideach-ais an Stáit.  Bheadh torthaí  fadtéarm
acha  acu ar mheánscoileanna    agus  ar staid na Gaeilge go
ginearálta.    Ciallaíonn  aon athrú  ar  stádas  na Gaeilge
sna bunscoileanna, go mbeadh  athruithe sna meánscoileanna
chomh   maith   agus  níl  aon dabht ag an  gConradh      go
dtiocfadh laghdú  suntasach ar líon  na ndaoine a bheadh á
foghlaim   agus á  labhairt  dá   bharr.     Faoi  láthair,
áfach,    ní  léir   go   bhfuil   morán     éilimh    ar na
hathruithe   a chur  i bhfeidhm  taobh  amuigh   de Chumann
Múinteoirí     Éireann.   Ina gcuid  moltaí  féin  chuig an
bhFóram,   déanann   an   Conradh    trácht    ar shuirbhé
Institiúid  Teangeol-aíochta  Éireann  1993.

Taispeánann     an  suirbhé   sin  go  bhfuil 76% den phobal
sásta   go bhfuil ar gach dalta scoile Gaeilge a fhoghlaim.


 Is amhlaidh go bhfuil múinteoirí   meánscoile  sásta  leis
sin freisin.

Rinne   Seán  Ó  hUigín,    Uachtarán     Chumann   na Meán
Mhúinteoirí,    soiléir  é   le déanaí   nach bhfuil   sé  i
bhfábhar  moltaí  na múinteoirí   náisiúnta.

 ``Is cuid an-tábhachtach  d'ár  n-oidhreacht í  an
Ghaeilge,''    a  dúirt     sé,       ``agus  ba  chóir   go
bhfoghlaimeodh     gach  dalta   ar scoil  í.''  Dúirt  sé
freisin go mba chóir  níos  mó  tacaíochta  a thabhairt   do
mhúinteoirí   Gaeilge.


 Tugann ráiteas  Uí  Uigín  an-fhaoiseamh do Chonradh na
Gaeilge.   Don  Chonradh,   ní  ceist   í  seo díreach  faoi
riachtanas ábhar  scoile.

 Téann  sé  i bhfad níos  doimhne ná  sin. ``Is cuid
lárnach   d'ár    n-ionanna   s  í  an Ghaeilge,''  arsa Mac
Mathúna.   "Má   chuirtear   na moltaí     seo  i bhfeidhm,
caillfidh glúinte  daoine a  gceart chun a dteanga dhúchais
a fhoghlaim.

===========================================================

Má  tá  ag baint taitbeamh as na h-ailt ó  Cumarsáid,  molaim
duit carta poist a sheoladh chuig

        Íte  Ní  Chionnaith
        Leachtóir  Iriseoireachta
        Institiúid  Teicneolaíochta  BAC
        DIT
        Sráid  Ainséir
        Baile Atha Cliatha 8
        Eire

Thug sí  cabhair dom na h-ailt seo a fháil  ar diosca agus táim
anna bhuíoch  di.

Seán  Mac Suibhne
SMacSuibhne@dit.ie