))) Item number 12584, dated 95/05/25 02:42:29 -- ALL
Date:         Thu, 25 May 1995 02:42:29 +0000
Reply-To:     Seán  Mac Suibhne (SMACSUIBHNE@DIT.IE)
Sender:       Gaelic Language Bulletin Board (GAELIC-L@IRLEARN.UCD.IE)
From:         Seán  Mac Suibhne (SMACSUIBHNE@DIT.IE)
Subject:      ALT: CUMARSÁID:  Ón  naíonra  go dtí  an Ghaelscoil

Má  tá  ag baint taitbeamh as na h-ailt ó  Cumarsáid,  molaim
duit carta poist a sheoladh chuig

        Íte  Ní  Chionnaith
        Leachtóir  Iriseoireachta
        Institiúid  Teicneolaíochta  BAC
        DIT
        Sráid  Ainséir
        Baile Atha Cliatha 8
        Eire

Thug sí  cabhair dom na h-ailt seo a fháil  ar diosca agus táim
anna bhuíoch  di.

Seán  Mac Suibhne
SMacSuibhne@dit.ie


                    -------------------
                    | Cumarsáid  1995 |
                    -------------------

              Ón  naíonra  go dtí  an Gaelscoil

                  Le Héilean    Rosenstock

D'eagraigh scata tuismitheoirí  a bhfuil a bpáistí   ag
freasta ar an naoínra  i mBaile Breac cruiniú  in Óstán
Victor le déanaí.    Is éard  a bhí  á  phlé  acu ná  bunú
Gaelscoile sa cheantar céanna.

 Ní  dócha  go mbeidh an scoil seo ar oscailt i mí  Mheán
Fhómhair   seo chugainn  ach tá  dóchas   ann go n-osclófar
na doirse an bhliain dár   gcionn 1996.


 Faoi láthair  tá  261 naíonra  sa tír.  Faraoir géar  níl
an líon   céanna    bunscoileanna    ná   iar-bhunscoileanna
lánGhaelacha  againn   chun  gur  féidir    leis na páistí
óga  go léir  a fhaigheann blas  ar an nGaeilge sa naíonra
leanúint  lena n-oideachas trí  mheán  na Gaeilge.


Is iad na tuismitheoirí   féin  a bhunaíonn  na
Gaelscoileanna seo.

Is iad tuismitheoirí    Scoil Lorcáin  i mBaile na Manach  a
chuir brú  ar an  rialtas Coláiste   Eoin a bhunú  25 bliain
ó   shin agus Coláiste    Íosagáin     blianta beaga níos
déanaí.    Ní  raibh  ach seachtar  déag  sa  chéad   rang i
gColáiste  Eoin. Inniu  tá    350  dalta ann   agus  liosta
ainmneacha a  líonfas  an scoil go casadh an chéid.


 Is éard  is naíonra  ann ná  grúpa  súgartha  trí
Ghaeilge  do pháistí     idir trí  agus cúig  bliana d'aois.
Go minic ní  bhíonn   Gaeilge ag na páistí      agus  iad ag
teacht  isteach,  bíonn  nuair a fhágann   siad an naíonra.
Go  minic cuireann tuismitheoirí      a  bpáistí       chuig
naíonraí     de  bharr  na háisiúlach   ta, ar  ball  tagann
athrú  meoin orthu  agus éiríonn    siad níos  láidre  faoi
thábhacht  na Gaeilge féin.


Teastaíonn   uathu go leanfadh a bpáistí   lena n-oideachas
trí   mhéan  na Gaeilge, ach ní  i gcónaí    gur féidir  leo
a leithéid  a dhéanamh.

Níl   ach  91 bunscoil  lánGhaelach  lasmuigh den Ghaeltacht
faoi láthair    agus, níos   measa  fós,     níl   ach    25
iarbhunscoil  ann. Tá  liosta fada feithimh   ag formhór  na
scoil-eanna   seo. Cuireann  an paimfléad    ``the sound  of
Europe'' cás  na naíonraí    i  gcomhthéacs    Eorpach.  Dar
leis úsáideann    65% de dhaonra an domhain    ar a  laghad
dhá  theanga ina saol laethúil.

Tá  buntáistí   eacnamaíocha   agus cultúrtha   ann   dóibh
siúd   atá  dátheangach  .  An páiste    a thógtar   le dhá
theanga   ó  dhúchas  feiceann   sé  an t-idirdhealú    idir
fuaim  agus brí  focail. Coincheap é  seo atá  riachtanach i
bhfás  intleach  t an pháiste.  Beidh   sé  níos  éasca  don
pháiste  sin an tríú   teanga a fhoghlaim  ar ball  freisin.
Is léir  go bhfoghlaimíonn    páistí      óga  teangacha  go
héasca,  is  cuma  an  sa   bhaile  nó  ag freastal   ar an
naíonra  a dhéanann   siad é.  Is sna blianta luatha  seo ba
cheart  an Ghaeilge a mhúineadh  do  pháistí.      I  1970 a
bunaíodh   an chéad   naíonra.  Tá  fás   leanúnach   ar  na
naíonraí   ó  shin.  I 1984  bhí  146 naíonra  ann.   I 1989
d'fhás  sé  go 225   agus inniu tá  261 naíonra  ann. Is gá
a  chinntiú       gur féidir     freastal    ar riachtanais
bunscol-aíochta  agus iarbhunscolaíochta  na bpáistí   sin.


===========================================================