) Print 002020
))) Item number 2020, dated 91/07/15 17:03:00 -- ALL
Date:         Mon, 15 Jul 91 17:03:00 GMT
Reply-To:     GAELIC Language Bulletin Board (GAELIC-L@IRLEARN)

Sender:       GAELIC Language Bulletin Board (GAELIC-L@IRLEARN)
From:         Sean Mac Suibhne (SMACSUIBHNE@DIT.IE)
Subject:      Alt ón  S.V. :Iascairí  Ghaoth Dobhair


Seo alt as an Socialist Voice, Vol1 Uimh 6. Tá  focloir ag deireadh.

( Q This is a article from which publication?
( Q What's at the end of this article?

=====================================================================
               Iascairí  Ghaoth Dobhair


Chonacthas scannán  álainn  ar RTÉ  ar an 5ú  Meitheamh seo caite
ach taobh thiar den áilleacht  chósta  agus fharriage
nochtaigh fírinne  shearbh.    Bhain an scannán  leis an bpobal
iascaireachta i nGaoth Dobhair  pobal Gaeltachta atá  á  scrios
ag an reachtaíocht  úd  a bhaineann le hiasach bradán.    Agus tá 
gach cosúlacht  ar an scéal  gur cuma leis na húdaráis   chuí 
faoin _loitiméireacht_  chultúrtha  agus dhaonna seo.   Tuigtear
dúinn  gur dhiúltaigh  _urlabhraí_  thar ceann Roinn na Mara agus
an Coimisinéir  Iascaight sa Bhruiséail  a bheith páirteach  sa
scannán.    Cad atá  le ceilt acu?

Tá  tuairim agus dhá  chead duine ag pléle  ceird an iascaigh i
nGaoth Dobhair, Co. Dhún  na nGall, agus is éard  atá  iontu an
crann taca is láidre  dá  bhfuil ag an nGaeilge sa cheantar.
Cuireann a shaothraíonn  siad ar an mbradán  go suntasach le
teacht isteach an pharóiste.    Mar a chuir fear a bhfuil gnó 
siopadóireachta  aige ar an mBun Beag síos  sa scannán  ar
thábhacht  na n-iascairí:  "nuair nach ndéanann  na hiascairí  a
dhath anseo, ní  dhéanann  aon duine a dhath..."
Ach anois tá  tionscal seo á  loit go cuimsitheach ag dlí  an CE
agus ag dlí  na hÉieann   agus níl  cúiteamh  ar bith á  fháil  acu
siúd  atá  thíos  leis an scéal.    Tá  na hiascairí  féin  ag tabhairt
aghaidh ar an mBreatain agus tá  an traidisiún  agus an cultúr  a
_chaomhnaigh_ agus a _chothaigh_ siad ag imeacht.

Gan dabht ar bith tá  géarghá   le caomhnú  an bhradáin.  .  homh
fada le lár  na seachtóidí   féin  hí  suas le 20% den _ghabháil_ 
bhradán  fiáin  ón  Atlantach á  caepadh ag iascairí  na hÉireann. 
Faoi 1981 bhí  an figiúir  seo tite chomh híseal  le 9.5 agus
fíorluach  na gabhála  náisiúnta   laghdaithe dá  réir.    Tá  baint
atá  thar a bheith soiléir  idir an meath seo agus an fhorbairt
a tháinig  seo go mór  le héifeacht  an iascaire agus ba iad
róiascach  agus laghdú  ar stocanna na torthaí  a bhí  ar an obair
seo.   B'éigean  do na húdaráis   gníomhú   chun an bradán  a chosaint
agus ritheadh reachtaíocht  chun módhanna  áirithe  iascaigh leis
an _eangach monafhiliméadach_  a chosc.

Bhí  ciall le reachtaíocht  a chaomhnódh  an bradán,  ar ndóigh, 
ach fágadh  a tionchur sin ar phobal atá  spleách  ar an iasc seo
as an áireamh  ar fad. .   Níor  cuireadh nuafhoinsí  cuí  ioncaimm ar
fáil  dó  a chúiteodh  é  as an gcailliúint  agus a choinneodh an
pobal as a chéile.    Baineann an drochscéal  seo le pobail eile
iascaigh ar fud chósta  iarthar an hÉireann... 

Tá  sé  speísiúil   a thabhairt faoi deara nach camhnú  an bhradáin 
amhain atá  taobh thiar den reachtaíocht  seo a rialaíonn  an
tóir  ar bhradáin.  .  agann saint na nóstóití    i gceist anseo
freisin.   Réitigh  Cooper & Lybrabd tuarascail anuraidh do
rialtais na hÉireann  agus na Breataine ina bhfuil sé  ráite: 
"...a salmon caught at sea is worth an average IR12.   On the
other hand the Eocnomic and Social Research Unit estimates
that a foreign salmon angler spends an average IR786 over a ten
day visit.  " An rud is gá  a rá  anseo ná  nach ag na hiascairí 
farraige a bhionn an buntáiste  seo, ar ndóigh,  ach  go minic
ag óstóirí    thar phobal isteach.

Tharla na pobail iascairí  a beith thíos  go mór  leis an gcosc
ar iascach bradán  cois cladaigh tá  dualgas ar an rialtas
acmhainní  a chur ar fáil  dóibh  a bhéarfadh  ar a gcumas na
nbáid  mhóra  atá  ag teastáil  chun leanúint  lena slí  bheatha
amuigh ar an domhain a cheannacht.  Tá  an fasach ann, uair a
bhí  crannchuir éagsúla   thíos  leis an reachtaíocht  a chuir an
Crannchur Náisiúnta   ar an saol socraiodh cúiteamh  ón 
gCrannchur Náisiúnta   dóibh.    Agus ansin bheadh sé  le rá,  gan
amhras, go raibh polasaí  _díchoimisiúnaithe_   an CE ina bhac ar
an réiteach  seo na mbád  móra   ach táimid  ag plé  le
héigeandáil   anseo.

Má  tá  slí  bheatha iascairí  Ghaoth Dobhair agus a macasamhail
ar fud an chósta  thiar sciosta ag reachtaíocht  náisiúnta   agus
dlí  an CE tá  siad i dteideal an cúiteamh  cuí  fháil  on
státchiste  agus ó  na Cistí  Réigiúnacha   araon  agus ná  seasadh
rialacha a shéanfadh  a gceart ar aon sciar dár  bpobal sa tslí 
  Ba chóir  dóibh   agus dá  nionadaithe poiblí   an téileamh 
sin a dhéanamh  go glórach. 


Foclóir 
----------------------------------------------------------------------
reachtaíocht,                   legistlation
loitiméaracht,                  destruction
urlabhraí                       spokesperson
go cuimisitheach                comprehensively
caomhnaigh                      preserve
cothaigh                        cultivate
gabháil                         catch
eangach monafhiliméadach        monofilimate net (what else would it be!)
díchoimisiúnú                   decomisioning