) Print 001703
))) Item number 1703, dated 91/05/19 21:08:00 -- ALL
Date:         Sun, 19 May 91 21:08:00 GMT
Reply-To:     GAELIC Language Bulletin Board (GAELIC-L@IRLEARN)

Sender:       GAELIC Language Bulletin Board (GAELIC-L@IRLEARN)
From:         Sean Mac Suibhne (SMACSUIBHNE@DIT.IE)
Subject:      Alt: Coinnítear  an Scoil seo ar oscailt!  S.V. Vol1 No3

Seo alt as Gaeilge ón  Socialist Voice le foclóir  ag a deireadh.
Tá  botúin  litriú  ann afach, sa teacs, so mar obair baile duit, is feidir
leat iad a cheartú.   (:-))

( This is an article about the boycot of a schoolteacher
( Bríd  Nic Dhomhnaill, whose crime is asking for Sunday worship to be
( given in the language of the people in the area.


               Connítear  an Scoil Seo Ar Oscailt.
               ===================================
           Ar an gcéad  amharc duit shílfeá   go raibh fadhb
          bhunscolaíochta  ar an tSraith Salach ag tuar.

           B'eo an fhadhb a bhain le hiarracht Bhríd  Nic Dhomhnaill,
          Príomhoide  na bunscoile, chun an tAifreann Gaeilge
          fháil  ar ais do mhuintir Bhun na gCnocceantar Garltachta
          an pharóiste. 

           (Mar a tharlaíonn,  tá  an Sraith Salach trí  chéile 
          áirithe  mar Gharltacht, gné  eile den cheo fimínteachta 
          a chumhdaíonn  cúrsaí   na Gaeilge agus na Gaeltachta
          sa tír  seo).

           I ndiaidh do Bhríd  Nic Dhomhnaill a bheith cúig 
          bliana gan rang de bharr baghcat a thionscain cléir 
          na háite  ina haghaidh tá  beirt ghasúr  ag freastal
          anois ar a rang.  Tá  cuid mhór  den ghoimh imithe
          as an mbaghcat agus, thar ní  ar bith eile, tá  an
          Dr. Seosamh ó  Casaide, Ardeaspag Thuama, agus an
          Sagart Paróiste  nua, an tAth Mac Cosgair, ar a ndícheall 
          chun réiteach  cóir  ar an bhfadhb a lorg.

           Ach maireann iarsmaí  den bhaghcat i gcónaí   agus
          ní  leor an leibhéal  reatha freastail ar ranganna
          na bunscoile chun í  a choinneáil  oscailte, de réir 
          rialacha na Roinne Oideachais.

           Dá  gcomhlíonfaí   na rialacha úd  go docht bheadh
          ar an Roinn an bhunscoil seo a dhúnadh  san Fhómhar 
          cinneadh a bheadh tubaisteach ní  hamhaín  do Bhríd 
          Nic Dhomhnaill ach do phobal na háite.  mar a thuigeann
          cuid acu féin  anois.

           Ní  fhéadfaí   a rá  nach raibh an Roinn Oideachais
          féin  freagrach  nó  páirtfhreagrach   as ar tharla
          ar an tSraith Salach.  Ba í  an Roinn a dh163n bunscoil
          Bhun na gCnoc sa chéad  áit,  cinneadh a thug ar ghasúir 
          na háite  freastal ar an mbunscoil ar an tSraith Salach
          scoil ina raibh an Béarla  in uachtar gur ceapadh
          Bríd  Nic Dhomhnaill mar Príomhoide  don scoil úd. 

          Tharla an Sraith Salach a bheith áirithe  mar Ghaeltacht,
          d'fheidmigh Bríd  Nic Dhomhnaill treoracha na Roinne
          dá  réir,  bíodh  agus nach raibh an scoil a bhí 
          faoina cúram  ina scoil lánGhaeilge.  Tharraing an
          aít  a thug sí  don Ghaeilge i saol na scoile fraoch
          cuid de na tuistí,  ach bhíothas  tagtha ar réiteach 
          faoi gceist seo faoin am go bhfuarthas cúis  eile
          len í  a hathmhúscailt  faoi riocht eile  an iarracht
          a rinne sí  an tAifreann Gaeilge a fháil  ar ais do
          mhuintir Bhun na gCnoc.

           Dúirt  an Sagartr Paróiste  ag an am, an tAth.  Gabriel
          Charles, le Bríd  Nic Dhomhnaill i litir go raibh
          sí  ag cur isteach ar chúrsaí   liotúirgeacha  an
          pharoiste  gnó  nár  bhain a bheag nó  a mhór  le
          gn ó  tha na scoile  agus go bhféachfaí   len ranganna
          Bhríd  Nic Dhomhnaill a lean an bhagairt seo.

           Ach bhris an Roinn a rialacha féin  sa chás  seo
          ar chaoi a rinne aimhleas Bhríd  Nic Dhomhnaill.
          Cén  bhrí  ach gurbh é  teastas na Roinne féin  i
          1986 ar a cumas sise mar mhúinteoir  ná  go raibh
          sí  sásúil!    Ach ligeadh seomra sa scoil amach ar
          chíos  do mhúintroir  príobháideach   agus ceapadh
          múinteoir  eile, i scoil dhá  mhúinteoir,  chun áit 
          Bríd  Nic Dhomhniall a ghlacadh.  Ní  bó  bheannaithe
          rialacha na  Roinne is lúir;  lúbtar  iad nuair a
          fheileann sin don chás. 

           Bheadh sé  íorónta   mura a lúbfadh  an Roinn Oideachais
          a cuid rialacha faoi na toscaí  seo chun an bhunscoil
          ar an tSraith Salach a choinneáil  oscailte tharla
          deireadh an aighnis a scoilt an paróiste  a bheith
          ag tuar.  Bheadh sé  éagórach   thar an bearta faoi
          na toscaí  seo dá  bhfágfadh  cinneadh na Roinne Bríd 
          Nic Dhomhnaill thíos  leis an gcaoi ar fheidhmigh
          sí  treoracha na Roinne féin  sa bhunscoil ar an tSraith
          Salach; má  tá  na treoracha lochtach, athráiodh 
          an Roinn iad  ach ná  fagadh sí  múinteoir  coinsiasach
          thíos  le fimínteacht  an státchórais   i leith na
          Gaeilge! Caithfidh an Roinn Oideachais an bhunscoil
          ar an tSraith Salach a choinneáil  oscailte!  Caithfidh
          lucht na Gaeilge agus lucht Cearta Sibhialta ar fud
          na tíre  a bheith taobh thiar den éileamh  seo.


          -------------------------------------------------------
          Foclóir 


          réiteach,  solution;
          baghcat, boycott;
          a thionscain, instituted by;
          cinneadh, decision;
          fraoch, fury;
          lúb,  bend;
          aighneas, dispute;
          scoilt, split;
          toscaí,  circumstances;
          státchóras,   state system;
          éileamh,  demand.